PDA

View Full Version : Làm sao để tránh được các lỗi thông thường trong đầu tư?



GoldenDragon
02-06-2008, 00:33
Làm sao để tránh được các lỗi thông thường trong đầu tư?


Có những chuyện mà nhiều người trong chúng ta cũng sẽ gặp một đôi lần trong đời: ví dụ như khi bạn đang dự một bữa tiệc cocktail, đang khoan khoái thưởng thức món đồ uống ngon lành đó thì có một anh chàng huyênh hoang xuất hiện. Và bạn biết chắc rằng anh ta lại sắp sửa khoe tướng lên về những "thành công chói lóa" mới nhất của anh ta. Lần này là về việc anh ta đang giữ vị thế trường đối với Widgets Plus.com - một sàn giao dịch điện tử các mặt hàng gia dụng, mới nhất và lớn nhất.

Tuy nhiên sau đó, bạn phát hiện ra rằng anh ta chẳng biết gì về công ty mà anh ta đầu tư cả, đơn giản là anh ta có cảm tình với công ty đó, và đã đầu tư 25% danh mục đầu tư (http://saga.vn/dictview.aspx?id=819) của mình vào công ty với hi vọng việc này có thể giúp anh ta nhân đôi số vốn của mình lên một cách nhanh chóng. Trong khi chịu đựng việc anh chàng tiếp tục khoe về chiến tích của anh ta, bạn có thể sẽ thấy thoải mái, và biết đâu là khoái trá nữa khi nhận ra anh chàng này đang mắc vào ít nhất là 4 sai lầm trong đầu tư, và nếu may mắn thì có thể anh ta sẽ tự rút ra cho mình những bài học xương máu.

Bài viết này xin được giới thiệu 8 trong số các sai lầm trong đầu tư, bao gồm: sai lầm vì đầu tư mà không hiểu gì về công ty đầu tư, quá yêu thích một công ty, thiếu kiên nhẫn, thay đổi danh mục đầu tư quá thường xuyên, không đa dạng hoá đầu tư, để cảm xúc điều khiển quá trình ra quyết định đầu tư.

Đầu tư mà không biết gì về công ty sẽ đầu tư.
http://saga.vn/Saga_Gallery/Taichinh/1182139.jpg

Một trong các nhà đầu tư vĩ đại nhất, thành công nhất trong lịch sử, Warren Buffett (http://saga.vn/view.aspx?id=727), lúc nào cũng thận trọng trước việc lựa chọn cổ phiếu để đầu tư, đặc biệt là các cổ phiếu (http://saga.vn/dictview.aspx?id=688) biết ít thông tin hoặc không am hiểu gì về nó. Điều này có nghĩa là bạn không nên mua cổ phiếu của các công ty mà bạn chẳng hề biếtgì về mô hình hoạt động của công ty đó. Cách tốt nhất để tránh sai lầm này là nên xây dựng một danh mục đầu tư đa dạng gồm các quỹ chỉ số (exchange-trade funds) hoặc các quỹ tương hỗ (http://saga.vn/dictview.aspx?id=1731). Nếu như bạn muốn đầu tư vào các cổ phiếu riêng lẻ, hãy chắc chắn rằng bạn hiểu rõ từng công ty trước khi ra quyết định.

Quá đam mê một công ty nào đó Thực tế rất hay xảy ra trường hợp khi bạn nắm giữ cổ phiếu của một công ty nào đó, thấy rằng công ty đó làm ăn tốt, bạn rất dễ có cảm tình với công ty và quên đi rằng việc mua cổ phiếu của công ty là một hoạt động đầu tư kiếm lời. Hãy nhớ rằng, bạn mua cổ phiếu này để kiếm tiền, vì thế nếu bất kì yếu tố nào đã từng hối thúc bạn mua cổ phiếu này thay đổi, hãy tính đến việc bán các cổ phiếu đó đi.

Thiếu kiên nhẫn
Đã bao nhiêu lần bạn nhận ra sức mạnh của cách thức tiếp cận chậm rãi, dần dần từng bước. Cách tiếp cận chậm, chắc thường được đánh giá cao, giữ vị trí hàng đầu, và dám cá với bạn điều này rất đúng trong các sân vận động, trong trường học, hay đúng với chính sự nghiệp của mỗi người. Vậy tại sao, chúng ta lại nghĩ điều này không nghiệm đúng trong đầu tư. Cách thức tiếp cận từ tốn, từng bước và có phương pháp sẽ mang lại cho bạn "mẻ lưới" nặng hơn nhiều so với việc đầu tư chớp nhoáng, thiếu cân nhắc tính toán. Kì vọng (http://saga.vn/dictview.aspx?id=3669)danh mục đầu tư có thể mang lại điều gì đó lớn lao hơn "nhiệm vụ" mà nó được "giao phó" ban đầu sẽ có thể sẽ là ngòi cháy dẫn đến quả bom thất bại. Điều này cũng đồng nghĩa với việc bạn cần phải kì vọng một cách thực tế, có cân nhắc tới khoảng thời gian, thời điểm và tốc độ tăng trưởng của mỗi cổ phiếu.

Thay đổi đầu tư quá thường xuyên
http://saga.vn/Saga_Gallery/Taichinh/1246803.jpg

Việc thay đổi vị thế quá thường xuyên cũng là một nguyên nhân triệt tiêu khoản lợi nhuận của bạn. Nếu bạn không phải là một thể chế đầu tư (institutional investor) tận dụng được lợi thế từ chi phí hoa hồng thấp, khoản chi phí giao dịch khổng lồ có thể ăn tươi nuốt sống số tiền lời, đấy là còn chưa kể tới thuế, chi phí bỏ lỡ các cơ hội kiếm lời từ các khoản đầu tư dài hạn tốt. Và một lần nữa lại phải nhắc tới Warren Buffet_người nắm giữ nghệ thuật lựa chọn thời điểm đầu tư.

Xác định thời điểm thị trường
Đây là người anh em của việc thay đổi đầu tư quá thường xuyên như đã nói trên, sẵn sàng giết chết khoản lãi mà bạn thu được. Việc xác định thành công thời điểm trên thị trường để tiến hành đầu tư là vô cùng khó khăn. Thậm chí các định chế đầu tư cũng nhiều khi không thể đoán đúng thời điểm. Một công trình nghiên cứu nổi tiếng mang tên "Các yếu tố quyết định hiệu quả của danh mục đầu tư " (Determinants of Portfolio Performance_Tạp chí phân tích tài chính, 1986) do Gary P. Brinson, L. Rondolph Hood và Gilbert Beerbower tiến hành, có xem xét thu nhập của ác quỹ hưu trí tại Mỹ. Nghiên cứu này đã cho thấy trung bình khoảng gần 94% thay đổi trong thu nhập qua thời gian là do chính sách ra quyết định đầu tư. Hiểu một cách nôm na, kết quả này cho thấy phần lớn thu nhập từ các danh mục đầu tư đều là kết quả của các quyết định phân bổ tài sản của bạn, chứ không phải là do xác định thời điểm hay lựa chọn chứng khoán.

Chờ đợi hoà vốn
Hoà vốn là một cách khác để khẳng định chắc chắn rằng bạn đã để vuột mất khoản lợi nhuận mà lẽ ra bạn có thể kiếm được. Điều này có nghĩa là bạn sẽ chờ đợi để bán tống khoản đầu tư "xấu" cho đến khi khoản đầu tư này đạt tiêu chuẩn chi phí cơ sở ban đầu mà bạn đề ra. Tài chính học hành vi gọi việc này là "lỗi nhận thức". Vì không nhận ra thua lỗ, các nhà đầu tư thực tế sẽ bị lỗ theo hai đường: thứ nhất là do họ cố cầm cự và không bán tống khứ đi các khoản đầu tư "xấu"_các khoản đầu tư liên tục trượt giá cho đến khi chẳng còn giá trị gì. Thứ hai là chi phí cơ hội (http://saga.vn/dictview.aspx?id=1392), các nhà đầu tư sẽ bỏ lỡ các cơ hội đầu tư tốt hơn.

Không đa dạng hoá đầu tư
Trong khi các nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể tạo ra các alpha (hoặc, lợi nhuận cao hơn mức bình quân) bằng cách đầu tư vào một số công ty nhất định thì các nhà đầu tư thông thường, tốt nhất là nên tránh làm theo cách này. Hãy khắc cốt ghi xương nguyên tắc đa dạng hoá đầu tư. Trong việc thiết lập nên một danh mục đầu của quỹ ETF hay các quỹ tương hỗ, việc phân bổ nguồn lực vào các vị trí quan trọng là điều cần ghi nhớ. Trong việc xây dựng các danh mục đầu tư cổ phiếu của các cá nhân, việc phân bổ nguồn lực vào tất cả các khu vực trọng yếu và một số lĩnh vực yếu hơn mà bạn cho rằng rất có tiềm năng phát triển là nguyên tắc không được phép quên. Đừng phân bổ nhiều hơn 5% - 10% tổng nguồn lực vào bất kì khoản đầu tư nào.

Để cảm xúc chế ngự quá trình đầu tư của bạn
http://saga.vn/Saga_Gallery/Taichinh/586084.jpg

Có lẽ kẻ thù số 1 đối với khoản lãi từ đầu tư chính là cảm xúc của bạn. Có một chân lý rất rõ ràng đó là sự sợ hãi và lòng tham là những kẻ thống trị thị trường. Vì vậy đừng để sự sợ hãi và lòng tham xâm chiếm bạn. Hãy tập trung vào bức tranh to lớn hơn, toàn cảnh hơn. Nguồn lợi từ thị trường chứng khoán (http://saga.vn/dictview.aspx?id=2421) có thể sẽ dao động rất mạnh trong một khung thời gian ngắn hơn, nhưng trong dài hạn, theo các số liệu trong quá khứ, lợi tức từ các cổ phiếu có mức vốn hoá thị trường cao có thể đạt mức trung bình 10% -11%. Hãy nhìn nhận rõ ràng rằng trong dài hạn, thu nhập từ danh mục đầu tư của bạn có thể còn cao hơn nhiều so với mức bình quân đó. Trên thực tế bạn có thể là ngư ông đắc lợi từ những quyết định bất hợp lý của các nhà đầu tư khác.

Vậy làm sao để có thể tránh được các lỗi kể trên? Sau đây, xin mạn phép được đề xuất một số cách có thể giúp bạn tránh mắc phải các sai lầm trên và điều khiển danh mục đầu tư của mình đi đúng hướng.

Trước hết , hãy xây dựng cho mình một kế hoạch hành động. Cấn xác định rõ bạn đang ở trong giai đoạn nào của vòng đời đầu tư, mục tiêu của bạn là gì và bạn cần đầu tư vào đây bao nhiêu. Nếu bạn không làm được điều này, hãy tìm tới các chuyên gia hoạch định tài chính danh tiếng, hoặc các cố vấn có kinh nghiệm. Tất nhiên, đừng có tìm tới các chuyên gia luôn tìm cách bán cho bạn dịch vụ có mức phí cao. Luôn phải nhớ rằng bạn là một nhà đầu tư, ai mà lại không muốn tiết kiệm tiền của mình bởi tiết kiệm được chi phí cũng đồng nghĩa với việc bạn sẽ có nhiều tiền hơn để phân bổ cho các hạng mục đầu tư của mình. Hãy điều chỉnh kì vọng phù hợp với mức sinh lợi của thị trường trong quá khứ. Đừng có ảo tưởng rằng danh mục đầu tư sẽ biến bạn thành tỉ phú chỉ sau một đêm. Một chiến lược đầu tư nhất quán, dài hạn chính là viên gạch đặt nền móng cho sự thịnh vượng sau này của bạn.

Thứ hai , hãy cài đặt chế độ tự động cho bản kế hoạch của bạn. Khi chứng kiến đồng tiền của mình sinh sôi, bạn có thể nảy sinh mong muốn nó nảy nở với tốc độ nhanh hơn. Hãy kiểm soát hoạt động đầu tư của mình. Vào cuối mỗi năm, hãy xem xét tỉ mỉ các khoản mục đầu tư cũng như hiệu quả của hoạt động đầu tư đó. Xác định rõ liệu rằng tỉ lệ cổ phần trên tổng khoản thu cố định (fixed income) có giữ nguyên như cũ hay thay đổi tuỳ thuộc vào các giai đoạn trong cuộc đời của bạn?
http://saga.vn/Upload/gachoi/1277496.jpg

Thứ ba , đôi lúc cũng cần mạo hiểm một chút. Tất cả chúng ta đều sẽ bị lôi kéo bởi nhu cầu tiêu tiền trong phút nào đó của cuộc đời. Đó hoàn toàn là đặc tính tự nhiên của con người. Vì thế, thay vì cố gắng cưỡng lại nhu cầu này, hãy thoả mãn nó một chút. Tuy nhiên bạn nên giới hạn tỉ lệ đầu tư này ở mức dưới 5% trên tổng danh mục đầu tư. Nhớ là đừng có sử dụng tới tiền dưỡng già. Hãy tìm kiếm cơ hội đầu tư từ các công ty tài chính danh tiếng bởi đầu tư kiểu này cũng giống như đánh bạc. Bạn cần tuân theo các quy tắc nhất định như:

Giới hạn khoản lỗ so với tiền gốc bỏ ra (Ví dụ: đừng có bán quyền chọn mua loại cổ phiếu mà bạn không sở hữu)
Hãy sẵn sàng với việc bạn có thể mắt trắng số tiền này.
Lựa chọn và trung thành với những giới hạn đã xác định từ trước để quyết định khi nào thì nên thanh lý khoản đầu tư đó.

Sai lầm trong đầu tư là một phần tất yếu của quá trình đầu tư. Hiểu rõ được các sai lầm đó là gì, khi nào thì bạn phạm phải chúng và biết cách tránh các lỗi đó sẽ giúp bạn trở thành một nhà đầu tư thành công. Để tránh không mắc phải các sai lầm trên, hãy lập cho mình một kế hoạch đầu tư kĩ lưỡng, có hệ thống và trung thành với bản kế hoạch này. Nếu bạn buộc phải hành động theo "bản năng", hãy để riêng ra một khoản (fun money) mà bạn sẵn sàng chấp nhận mất trắng. Hi vọng đôi điều chia sẻ có thể giúp bạn xây dựng một danh mục đầu tư mang lại nguồn lợi nhuận hấp dẫn trong dài hạn.
==========================================
Bài SAGA hợp tác với báo Doanh nhân Sài Gòn cuối tuần, số 208, ngày 27/07/2007